Εύα Κασκάνη-Durkan: Έθνικ γεννήθηκα και Έθνικ Ζω

Σμύρνη/Συνέντευξη στη Γεωργία Λινάρδου Πρέπει να δεις την Εύα να γελά, να δεις το βλέμμα της όταν μιλά για τον σύζυγό της, να δεις την έκφρασή της όταν μιλά για τη Μικρά Ασία και να τη νιώσεις όταν σε ξεναγεί στο σπίτι της το οποίο μοιάζει περισσότερο με μουσείο. Στο αίμα της Εύας, αυτής της ξεχωριστής δημιουργού τρέχουν παράλληλες φλέβες από τις Αλησμόνητες Πατρίδες, αλλά και από την Αίγυπτο. Η καρδιά της χτυπά σε Mικρασιάτικους ρυθμούς. -Εύα νομίζω πώς το σπίτι σου είναι φωτεινό, πολύ αρωματισμένο, θετική αύρα και... γούρια παντού! Καλά το φαντάζομαι; «Λοιπόν, έλα να σε ξεναγήσω»! Και η ξενάγηση ξεκινά από το σαλόνι καθ' όλα πολυπολιτισμικό, φυσικά με έντονη την Ελλάδα και τη δεύτερη πατρίδα της, τη Μικρά Ασία. «Ναι, είναι πολύ φωτεινό. Δες, έχεις τους παραδοσιακούς κιοσέδες τους Σμυρνιούς. Το έχω μετατρέψει σε λαογραφικό μουσείο. Εδώ θα βρεις παντρεμένα πολλά στοιχεία Μικρασιάτικα, κυρίως όμως επικρατεί το Ελληνικό στοιχείο». Δίπλα στις βραβευμένες φωτογραφίες του άντρα της -είναι φωτογράφος και αντικέρ-υπάρχει το νυφικό της -μπλε-με τα σαρίκια που κληρονόμησε από την πεθερά της. «Οι βιτρίνες μου δεν έχουν φλυτζάνια, αλλά τα αντικείμενα που αγαπώ». Και δίπλα στις βιτρίνες και πάλι φωτογραφίες με τα πολύτιμα πρόσωπα της οικογένειάς της. Δίπλα μια κούκλα -η Λεϊλά- ντυμένη βεδουίνα. Με κατευθύνει στην είσοδο του σπιτιού όπου από πίσω υπάρχει ένα τσερκέζικο φυλακτό, η κυρά Σαρακοστή, τα ταγάρια της πεθεράς της. Οι τοίχοι του διαδρόμου είναι ντυμένοι με παμπάλαια χαλιά και τάματα. Και κάπου εκεί ανάμεσα, τρία κλειδιά από παλιά Ελληνικά σπίτια της Σμύρνης. Η κουζίνα της είναι γεμάτη από έντονα χρώματα και σπάνια αντικείμενα, όπως ένας «κύλινδρος» από ξύλο και μπακίρι με τον οποίον οι παλιές νοικοκυρές έφτιαχναν τουλούμπες. Η Εύα διαθέτει μία μεγάλη συλλογή από Σαρακοστές. «Κυρές Σαρακοστές από ζυμαράκι, ντυμένες με όμορφα ρούχα. Βασικά το σπίτι μας είναι γεμάτο γενικώς. Σπάνια αδειάζει από κόσμο. Για μένα αυτό είναι πηγή ζωής», μου λέει. Από τις Οινούσσες, στην Αθήνα και τελικός προορισμός η Σμύρνη. -Με τι όνειρα ξεκίνησες και με τι όνειρα πλέον συνεχίζεις; «Έχω την τύχη στη ζωή μου τα όνειρά μου -με έναν μαγικό τρόπο- να γίνονται πραγματικότητα. Το μεγαλύτερο όνειρό μου και η μεγαλύτερη καταξίωσή μου είναι η οικογένειά μου. Ήθελα μία δεμένη, παραδοσιακή, δημοκρατική οικογένεια. Μια οικογένεια όπου ο ένας σέβεται την άποψη του άλλου. Ήταν ένα από τα στοιχήματα της ζωής που το πέτυχα». -Με τον άντρα σου πώς γνωριστήκατε; «Μέσω του αδελφού του ο οποίος ήταν φίλος μου. Γνωριστήκαμε από μία σύμπτωση και μέσα σε -κυριολεκτικά- 12 λεπτά, εκδηλώθηκε ένας έρωτας που κρατάει χρόνια. Βέβαια, έχουμε καβγαδίσει και μία φορά: ο καβγάς για το κρεμμύδι! Ο άντρας μου είναι εκπληκτικός μάγειρας. Μια μέρα που έδειχνε την τέχνη του κεφτέ. Εγώ αποφάσισα να φτιάξω σαλάτα. Κάποια στιγμή κι ενώ άρχισα να κόβω το κρεμμύδι, γύρισε και μου είπε: νομίζω ότι δεν ξέρεις να κόβεις κρεμμύδι! Αυτό ήταν! Άφησα κάτω το μαχαίρι, αλλά δεν ξεκίνησα αμέσως καβγά διότι σκέφτηκα ότι εάν το έκανα δεν θα έτρωγα κεφτέδες που είναι οι αγαπημένοι μου. Αφού τους έφαγα, πήρα ένα παραπονεμένο ύφος και άρχισα μονόλογο με θέμα ότι με πρόσβαλλε! Από τότε, όμως, κόβω το κρεμμύδι όπως το κόβει κι εκείνος (γελάει). Μαγειρεύω μαζί με τον άντρα μου. Εκείνο που μου είπε όταν δέχθηκα να παντρευτούμε είναι: Από δω και πέρα θα είμαστε μόνιμα σε διακοπές. Και κράτησε το λόγο του». -Πώς είναι η ζωή στη Σμύρνη; «Μαγική. Βρέθηκα ξαφνικά να συμβιώνω με έναν καλλιτέχνη και έχουμε συνδυάσει τη δουλειά με την διασκέδαση. Όταν αγαπάς αυτό που κάνεις περνάς καλά. Ως αντικέρ ο άντρας μου με προμηθεύει με εξαιρετικά αντικείμενα που με βοηθούν στις δημιουργίες μου. Έτσι, η δουλειά αποτελεί μία συνεχή πηγή έμπνευσης. Απίστευτα αντικείμενα που φτάνουν στα χέρια μας τα αξιοποιώ με τον καλύτερο τρόπο ώστε να δημιουργώ. Με αυτόν τον τρόπο η έμπνευση πολλαπλασιάζεται καθημερινά». -Πού μπορεί να βρει κάποιος τις δημιουργίες σου; «Συνήθως κάνω ατομικές εκθέσεις, τόσο για το εικαστικό κόσμημα αλλά και για τα ρούχα που δημιουργώ. Βέβαια, υπάρχουν και εδώ στο μαγαζί μας στη Σμύρνη. Είναι εξεζητημένα κοσμήματα και ρούχα τα οποία κατά μαγικό τρόπο αγαπήθηκαν από τον κόσμο. Το ίδιο και οι υπόλοιπες κατασκευές μου. Το ότι ζω όλη μέρα σε μία αντικερί, ότι έρχονται πράγματα στα χέρια μου, είναι για μένα ευλογία Θεού. Η όποια επιτυχία έχω οφείλεται στα διαφορετικά υλικά που χρησιμοποιώ. Πάντα ήμουν στο έθνικ κόσμημα. Είμαι τυχερή γιατί έχω γυρίσει τις περισσότερες αγορές του κόσμου κάτι που τώρα πια δεν χρειάζεται να το κάνω γιατί όλος ο κόσμος έρχεται στο μαγαζί. Θα ήθελα να ευχαριστήσω δημόσια τον σύζυγό μου διότι ότι Ελληνικό έρχεται στο μαγαζί, το αγοράζει αλλά δεν το πουλάει. Μου έχει δώσει υπόσχεση ζωής ότι αυτά θα δωρίζονται σε Ελληνικό μουσείο. Ο πλούτος των Ελλήνων εδώ ήταν πολύτιμος. Οι άνθρωποι αυτοί είχαν μεγάλη ποιότητα. Η ζωή μου στη Σμύρνη με οδήγησε καθημερινά να ανακαλύπτω τέχνες, να αγαπώ γεύσεις, να ανακαλύπτω νέα μονοπάτια». -Μιλάς για την τέχνη του φαγητού; «Ναι, μεγάλωσα σε μία οικογένεια η οποία έδινε μεγάλη βαρύτητα στο θέμα του φαγητού. Παρακολουθούσα με μεγάλη προσοχή, αρχικά τη γιαγιά μου Ματρώνα και όταν στα 15 έφυγε η γιαγιά μου, τη μητέρα μου Μαρία και τη θεία μου Βενετία. Αυτές οι τρεις γυναίκες έχουν δημιουργήσει μνήμες, αναμνήσεις για μένα. Με έκαναν μεγαλώνοντας να μη θέλω ποτέ να αποχωριστώ από το δικό σπίτι, τις μυρωδιές των δικών τους σπιτιών. Οι συνταγές τους ταξιδεύουν. Το επισημαίνω και σε Τουρκικά περιοδικά που γράφω. Υπήρχαν άλλες συνταγές για γάμους, άλλες για βαφτίσια, άλλες για το καλωσόρισμα του ναυτικού μας. Όλες αυτές οι συνταγές είναι φερμένες από το Λυθρί της Μικράς Ασίας, την πρωτεύουσα της Ερυθραίας. Όταν, λοιπόν, παντρεύτηκα και ήρθα εδώ στη Σμύρνη, μπήκα στη διαδικασία να συγκρίνω τις γεύσεις και την κουλτούρα. Έβρισκα πάρα πολλά κοινά σημεία, όμως δεν ήταν το ίδιο. Εκεί πάλι βρήκα στήριγμα από τον σύζυγό μου ο οποίος μου έκανε ένα πολύτιμο δώρο για να με διδάξει τον τρόπο που μαγείρευε ο πατέρας του ο οποίος επί 40 χρόνια είχε την καλύτερη λοκάντα της Σμύρνης: τις συνταγές του. Αυτό που πάντα μου λέει ο άντρας μου είναι πως η μαγειρική είναι η τέχνη των τεχνών. Και το λέει αυτό ένας καλλιτέχνης, ένας φωτογράφος που μέσα από το φίλτρο των ματιών του, είδα τον κόσμο. Είναι ο μέντορας μου. Σύντομα, μάλιστα, ετοιμάζουμε και ένα νέο επιχειρηματικό άνοιγμα στην Ελλάδα, στο χώρο του φαγητού». -Μίλησε μου για το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ Annesinin Kızı. «Μαζί με τη συγγραφέα Güler Sarıgöl, η οποία είναι φίλη καρδιάς και ένας εξαιρετικός άνθρωπος, μπήκαμε σε σπίτια της ανταλλαγής των πληθυσμών, συζητήσαμε την κουλτούρα τους και φυσικά μιλήσαμε για την Ελληνική κουλτούρα. Η Guler έχει Ελληνικές καταβολές. Στο τέλος καταλήγουμε σε ένα τραπέζι τρώγοντας, πίνοντας και διασκεδάζοντας. Αυτό που με συγκλόνισε απ' όσα συνάντησα με αφορμή το ντοκιμαντέρ είναι πως ακόμη δεν έχει εκλείψει η ανθρωπιά απ' αυτόν τον κόσμο. Βρεθήκαμε μέρη όπου ζήσαμε χλιδή ανθρωπιάς. Είδαμε ενωμένες οικογένειες, νύφες να κάθονται στα πόδια της πεθεράς, γαμπρούς να φιλούν σταυρωτά το χέρι της μάνας. Η δύναμη της οικογένειας είναι πολύ μεγάλη. Κάθε επιτυχημένος άνθρωπος έχει πίσω του μια οικογένεια που τον αγαπάει». https://www.youtube.com/watch?v=8L7hkUxNFMA&t=3s -Πού μας οδηγεί η ζωή όταν αγαπάμε και σεβόμαστε τον εαυτό μας και πού στην αντίθετη περίπτωση; «Το να αγαπάμε και να σεβόμαστε τον εαυτό μας σημαίνει ότι έχουμε τη δύναμη να αγαπήσουμε και τους ανθρώπους που ζουν γύρω μας. Είναι πολύ σημαντικό το να νοιώθουμε απεριόριστη ευτυχία και να δίνουμε χαρά με οποιονδήποτε τρόπο. Στην αντίθετη περίπτωση μας οδηγεί στην αχαριστία, το φθόνο, το δήθεν, αυτό που λέμε: το καβαλημένο καλάμι γενικά. Αυτοί οι άνθρωποι δε μπορούν να φτάσουν πουθενά, δε μπορούν να ακολουθήσουν κανένα όνειρο γιατί τους τρώει το κακό σκουλήκι της αχαριστίας και της ζήλιας. Το ύψιστο συναίσθημα είναι η αγάπη, δεν υπάρχει τίποτε άλλο». -Τι σημαίνει Σμυρνιά; «Σμυρνιά, Μικρασιάτισσα σημαίνει γυναίκα. Το απόλυτο θηλυκό». -Πιστεύεις στα γούρια; «Μεγαλωμένη σε Μικρασιατική οικογένεια, φυσικά και πιστεύω στα γούρια και είμαι και προληπτική. Το μεγαλύτερο γούρι που υπάρχει στην οικογένεια -από αυτό εξαρτάται η ζωή μας - είναι να σηκωνόμαστε το πρωί και με όποια δυσκολία να λέμε: αύριο θα βγει και πάλι ο ήλιος. Αυτήν τη φανταστική φράση μου τη λέει μέχρι σήμερα η μητέρα μου η οποία έχει ένα ακόμη γούρι: ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, τραγουδά. Ένα χαμόγελο κι ένα τραγούδι. Αυτό είναι το μεγαλύτερο γούρι. Με αυτά μπορούν να αντιμετωπιστούν τα πάντα». -Τι σου πρήζει το συκώτι; «Δεν αντέχω τη γκρίνια άνευ λόγου, δεν αντέχω τα κωλύματα, δεν αντέχω τους ανθρώπους που δε ρισκάρουν και δεν αντέχω τους ανθρώπους οι οποίοι ζουν με ίντριγκες. Αυτά είναι ικανά να με σκάσουν. Όμως, έχω βρει κάτι μαγικό: ό, τι με πρήζει το πετάω μακριά. Πιο μακριά δεν γίνεται. Στη θάλασσα. Η θάλασσα είναι εξάγνιση για μένα».